Landschaps compositie

Tekst hier invullen...

Compositie

in de

landschapsfotografie

Fotoclub Obbicht

28 januari 2026

Wat is een compositie in de fotografie?

De kunst van het ordenen van onderwerpen, lijnen, vormen, kleuren en hun

onderlinge verhoudingen

Het creëren van een evenwichtig geheel

Het sturen van de aandacht van de kijker naar de plek waar je hem hebben wilt

(m.a.w. Het boeien van de kijker)

Het overbrengen van de gewenste emotie of boodschap

Interessante beelden maken (waar je langer dan 2 seconden naar kijkt)

Doel

kortom:

Compositieregels als hulpmiddel

Wat zijn compositieregels:

•

Regels (beter: adviezen) die je helpen met het creëren van orde.

•

Regels waarmee je op een makkelijke en snelle manier (mogelijk) betere foto's

maakt.

•

Compositieregels worden al gebruikt sinds men kan schilderen. Ook zie je ze

terugkomen in de beeldende kunst. De fotografie heeft ze geadopteerd.

Horizontaal versus verticaal

Horizontaal versus verticaal is weliswaar geen compositieregel maar

een keuze in beeldoriëntatie

Het is een weloverwogen beslissing van de fotograaf om de gewenste

sfeer of nadruk te leggen

De manier waarop de kijker het beeld ervaart

beïnvloedt

Horizontaal versus verticaal

Horizontaal :

Natuurlijke neiging/manier: camera horizontaal (we hebben immers 2 ogen naast elkaar)

Vaak goede keuze, ingeval:

- Sterke horizontale lijnen in beeld

- Onderwerp is horizontaal gericht

- Tonen van horizontale beweging die zich voordoet

- Onderwerp isoleren / negatieve ruimte gebruiken

Verticaal

Verticaal gerichte onderwerpen ( bomen, wolkenkrabbers, … )

Sterke verticale lijnen in beeld

Verticale beweging

Verticaal kader kan dynamiek versterken

Kan meer diepte creëren dan horizontale kadrering

Verticaal

Compositieregels

(zijn er om te breken)

Regel van derden

Meest toegepaste compositie regel

'Dynamisch' versus alles centraal (in het midden) te plaatsen

3 gelijke horizontale en verticale vlakken verdeling

Snijpunten: sterke punten om onderwerp te plaatsen

Gulden snede

'Gebaseerd op wiskundig model

(Griekse getal phi)

Vlak in 3, niet gelijke delen, verdeeld

Middelste vlakken zijn kleiner dan buitenste

2 middenlijnen & snijpunten zijn centraler

gelegen

Fibonacci spiraal

Compositie maken op basis

van bogen en curves

Fibonacci sequence

0,1,1,2,3,5,8,13,...

(wiskundig model)

Natuur groeit volgens deze

getallen: (varens, spiralen

in zonnebloem, schelpen,..

Gulden Driehoek

Gulden driehoek

Gebaseerd op diagonale lijnen.

1ste diagonaal :

beeld in 2 verdelen (van hoek tot

hoek)

Loodrechte lijnen trekken naar

2 niet gebruikte hoeken.

2 grotere en 2 kleinere driehoeken

Gebruiken bij sterke diagonale lijn in scènes

Kan de kijkrichting naar het onderwerp leiden

Symmetrie

Bij herkenbare symmetrie in scène

Grafische benadering van landschap

Komt vaak voor in combinatie natuur & architectuur

Goede samenwerking met convergerende lijnen

Verticaal:

Sterke en stabiele indruk

(bijv. bij beeld met een basis

onderaan in beeld)

Horizontaal:

Abstraheren van een landschap (bijv. reflecties in water)

Oneven aantal

- De voorkeur voor oneven aantallen in fotografie is gebaseerd op de manier waarop het

menselijk oog visuele informatie verwerkt.

- Het zorgt voor een meer dynamische, evenwichtige en aantrekkelijke compositie, die de

kijker uitnodigt om de foto actief te bekijken en te ontdekken.

- Tweetallen concurreren a.h.w. met elkaar, zodat de kijker niet weet waar hij het accent

moet leggen

- Bij grote(re) aantallen (> 7) werkt deze regel niet meer.

Leidende lijnen

Gidsen voor het oog

Gids voor het oog

Lijnen:

- Begeleiders voor de kijker

- Hulp bij bepalen van onderwerp

Gids voor het oog

Horizontale lijnen:

- Rust en stabiliteit

- Horizon is vaak

belangrijke sterke lijn

Brett & Edward Weston

Gids voor het oog

Verticale lijnen:

Groei ( planten groeien in hoogte)

- Kan het oog omhoog/omlaag leiden

- Sterke verticale lijn gaat goed samen verticale uitsnede

Gids voor het oog

Horizontale en verticale lijnen:

- Kunnen samenwerken

- Vooral bij eenvoudige composities

(Eenzame boom op horizon en regel van derden)

Gids voor het oog

Diagonale lijnen :

- Dynamiek & diepte

- Indruk van beweging

- Convergerende lijnen: leiden kijker door beeld

- Zig-zag lijnen: veranderen van richting

Gids voor het oog

Diagonale lijnen:

- Krachtig

- Aandachtspunt op een lijn plaatsen (meestal einde van lijn)

Gids voor het oog

Bogen:

Dynamischer dan horizontale lijnen

- Zachter dan diagonale lijnen

- Goed in leiden van kijker - op rustige manier

- Goed in scène waar kijker pauzes moet nemen

- S-vormige lijnen = sterk grafisch element

Gids voor het oog

Vormen:

•

Rechthoeken

Komen minder voor in natuur

Gids voor het oog

Vormen :

Driehoeken :

- Meest gebruikte- en sterkste vorm (schilderkunst)

- Makkelijk te vinden :

bijv.: nadruk leggen op 3 alleenstaande elementen.

- Dynamisch

- Basis naar beneden : stabiliteit

- Punt naar beneden : gevoel van instabiliteit.

Balans in beeld (of net niet.. ?)

Balans in beeld

Rustig beeld

Voorkeur voor symmetrie

Uitdaging: aandachtspunten zo plaatsen zodat ze allemaal

evenveel aandacht krijgen.

In balans

1 object in het midden

In balans

1 object in het midden

In balans

2 objecten even groot, op dezelfde afstand

In balans

2 objecten even groot, op dezelfde afstand

Niet in balans

2 objecten even groot, maar op verschillende afstand van centrum

Van onbalans naar balans

Samenvatting-1

Compositie: waar zet je je beeldcomponenten neer? Vergelijk het met het

inrichten van je woonkamer. Bedenk: less is more

Compositieregels: geen wetmatigheden, maar handvatten/basisprincipes.

Bedenk: een woonstylist maakt ook gebruik van tal van basisprincipes (en

eerdere ervaringen), voor dat hij begint met inrichten. Het is handig om te weten

waar je moet beginnen.

Deze presentatie is slechts een greep uit de meest gebruikte compositieregels.

Er zijn er veel meer: Interessante video:

https://vimeo.com/207481257?fl=pl&fe=sh

https://www.instagram.com/reel/DRwfJEwk-8V/?igsh=dWxrcWhyd3Nib25n

Samenvatting-2

Foto's zijn niet per definitie goed als ze aan een van die compositieregels

voldoen. Regels zijn om er van af te wijken, maar weet, wanneer- en waarom je

het doet.

Leer een paar compositieregels kennen en ga ermee aan de slag: één of twee

compositieregel(s) per fotosessie en experimenteer ermee (totdat je er niet

meer bewust mee bezig bent).

Opdracht

Neem de compositieregels en basisprincipes (horizontaal/verticaal, balans, rust,…) nog eens

door

Bedenk (op basis van de geplande uitstap, weer en tijdstip), met welke foto je wil thuiskomen

(verhaal dat je wil vertellen: kleur/zwart wit, licht, object, omgeving al-

dan niet laten zien,…)

Kies een of twee compositieregels, die je tijdens die uitstap verwacht te kunnen gaan

toepassen

Denk na over wat je meeneemt om die foto te maken: volle batterij, lens, flitser/gel, statief,

materiaal om op te zitten, ..

Ga ter plekke eerst op zoek naar je gewenste scene (loop eerst eens een poosje rond)

Maak op basis daarvan meerdere foto's van zelfde scene (standpunt, positie, lens, horizontaal,

verticaal, …)

Kies (tenminste) 2 scenes, maar dien van 2 verschillende scenes elk 2 foto's in (al dan niet

bewerkt)

Licht je foto's tijdens de ev. bijeenkomst toe en vertel welke foto (waarom) je voorkeur heeft

Succes

Landschaps compositie

Geavanceerde instellingen